Hibe Verilen Projeler

EN TR Ara

Nil Yalter, Şu Gurbetlik Zor Zanaat Zor

Şu Gurbetlik Zor Zanaat Zor

SAHA, Nil Yalter’in 9 Mart – 2 Haziran 2019 tarihlerinde Museum Ludwig’de düzenlenen “Şu Gurbetlik Zor Zanaat Zor” kişisel sergisine yayın desteği veriyor. Şu Gurbetlik Zor Zanaat Zor: 1938’de doğan ve 50 seneden fazla bir süre Paris’te yaşayan Türkiyeli sanatçı Nil Yalter’in ilk büyük sergisinin başlığı böyledir. Nil Yalter eserinde toplumsal açıdan önemli olan, aynı zamanda sürgünde yas¸ amak ya da kadınların rolü gibi kendisini de ilgilendiren konuları inceler. Bunun dışında sanatçı, sosyal açıdan uçta bulunan gruplarla, özellikle kendisinin de eseriyle seslerini duyurduğu göç eden isçilerle ilgilenir. Yalter’in medya araçlarını bir arada kullanarak oluşturduğu eserleri örneğin bir Türk aktivistin mahkûmiyeti, bir kadın hapishanesindeki günlük yaşam ya da misafir işçilerin yaşam koşulları gibi genelde güncel siyasi olaylara ve toplumsal durumlara bir tepki niteliğindedir. Bu açıdan dil, bununla birlikte Orta Doğu’dan, Türkiye’den ve Batı Avrupa’dan kültürel etkiler Yalter için önemli bir role bürünmektedir. Sanatçı başından beri, içine kısmen göçmen ve eşcinsel perspektiflerin de karıştığı feminist sorularla meşgul olur. Tam da bu nedenle sanatçının eseri, bugün her zamankinden daha da güncel bir durumda bulunmaktadır. Yalter’in sergisine ek olarak ”Şu Gurbetlik Zor Zanaat Zor/Duvarlar” isimli poster serisi Köln’de devam etmektedir. Türkçe bir şiirden alıntılanan “Şu Gurbetlik Zor Zanaat Zor” satırını sanatçılar ya da ilgili muhitlerde ikamet eden insanlar, bu muhitlerde sıkça konuşulan dillerde posterlere yazmaktadır: Almanca, Türkçe, Arapça, Rusça ya da Lehçe.

Nil Yalter Hakkında

Fransız feminist sanat akımının 1970’lerdeki öncü temsilcilerinden olan Nil Yalter (d.1938, Kahire) lise öğrenimini İstanbul Amerikan Robert Kolej’de tamamladı. Paris’te 1965 yılından beri ikamet eden Yalter 1960’ların sonundaki Fransız karşıt kültür ve devrimci siyasal akımlarına dâhil olup cinsiyet, Türk göçmen işçileri gibi zamanının güncel tartışmalarına katılmıştır. Bu süre zarfında resim, fotoğraf, video ve performans sanatı gibi farklı disiplinlerde deneysel işler üretti. Kadın sanatçılardan oluşan ve 1976-1980 yılları arasında faaliyet gösteren Fighting Women topluluğuna katılan Yalter “A Nomad’s Tent, a Study of Private, Public, and Feminine Spaces” adlı ilk feminist eserini 1973 yılında tamamladı. Hemen ardından 1974 yılında yarattığı “The Headless Woman or the Belly Dance” erken feminist sanat akımının klasik örneklerinden biri olarak gösterilmektedir. “A Day of Actions” kapsamında kolektif üyesi bir sanatçının stüdyosunda sadece birkaç mobilya ve aksesuar ile gerçekleştirdiği, bir haremdeki günlük hayatı tasvir eden 1978 tarihli performans ve enstelasyonu gerçekleştirdi. Sanat tarihçisi Fabienne Dumont o günü belgeleyen videoyu 2011 yılında, Yalter hakkında yazdığı kitabın araştırması sırasında keşfetmiştir. Milli Fransız Kütüphanesi tarafından dijital ortama aktarılan video 1970’lerdeki Fransız feminist sanat akımını belgeleyen ender görsel dokümantasyonlardan birisidir. Şamanizm ile yakından ilgilenen Yalter 2009 yılında “Lord Byron Meets the Shaman Woman” ve 1979 tarihli, daha önce gösterilmemiş olan “Shaman” adlı iki tane video çekti. Bu son eser Paris’teki Ethnographic Musée de l’Homme’da (Paris Etnografya Müzesi) sergilenen şaman maskelerine yer vermekte olup, Yalter’in Batı müzelerinin sergiledikleri eserler üzerindeki hak iddialarına gösterdiği tepkinin bir yansımasıdır. Yalter’in eserleri 1973 yılından günümüze kadar, önemli bir bölümü Museum of Modern Art of Paris de dâhil olmak üzere, birçok kişisel sergide gösterilmiştir. Eserleri nüfuslu “WACK!” sergisi kapsamında Los Angeles Museum of Contemporary Art, National Museum of Women in the Arts (Washington, DC), Museum of Modern Art PS1 galerisi ve Contemporary Art Center’da (Vancouver, Kanada) sergilenmiştir. Yalter’in skülptürleri, videoları ve yerleştirmeleri Tate Modern, İstanbul Modern, Centre Pompidou ve Fonds National d’Art gibi müzelerin daimi koleksiyonlarında yer almaktadır.