Elif Öner (d. 1980, İstanbul), İstanbul ve Rotterdam’da yaşamakta ve çalışmaktadır. Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Resim Bölümü’nde eğitim aldıktan sonra aynı kurumda yüksek lisans eğitimine başladı. Ardından iki yıl boyunca Borusan Art Center İstanbul Misafir Sanatçı Programı’na katıldı. Sanatsal pratiğini gerçeklik/sanallık ve geleneksel/çağdaş gibi ikilikler etrafında şekillendiren sanatçı, tarih ve bellek kavramları üzerinden bilinçdışının potansiyelini araştıran sanatsal üretimlere odaklanmaktadır. Öner, 2018'den beri Evrim Kavcar ile birlikte Hassas Sesler adlı sanatçı ikilisinin bir parçasıdır ve ikilinin Hassas Sesler Sözlüğü isimli bir kitabı da yayımlanmıştır. Ayrıca tiyatro ve sinema alanlarında da işbirlikleri yapmakta ve eserler üretmektedir.
Yıktın Perdeyi Eyledin Viran
Yıktın Perdeyi Eyledin Viran, geleneksel Türk gölge tiyatrosu tekniğinden beslenen bir video yerleştirmesi ve onun etrafında şekillenen bir araştırma alanıdır. Çalışma, deri ve kâğıttan üretilmiş kuklalar, geleneksel gölge tiyatrosu sahnesinde sergilenen video çalışması aracılığıyla izleyiciyi çok katmanlı bir hafıza mekanına davet eder.
Çalışma, İstanbul’un, özellikle Unkapanı ve İMÇ çevresinde yoğunlaşan dönüşüm süreçlerine odaklanırken, aynı coğrafyada yer alan farklı tarihsel katmanları motifler üzerinden araştırmayı hedefler. Yunan, Bizans, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerine ait izler, üst üste eklenerek varlığını sürdürmeye çalışmaktadır. “Sürdürmeye çalışmaktadır” ifadesi, devlet politikalarının tarihsel olanla kurduğu ilişkide sürekliliğin sık sık kesintiye uğradığı yapıyla karşılaşmanın bir sonucu olarak imlenir. Bu nedenle çalışma, doğrusal bir akıştan ziyade katmanlar halinde biriken ve bugünü sürekli etkileyen tarihi anlamlandırmak için motifleri birer hafıza taşıyıcısı olarak konumlandırır.
İMÇ 3. Blok’ta yer alan Kâtip Çelebi ve Hızır Efendi mezarlarının zaman içinde geçirdiği müdahaleler, taşınma ve yeniden konumlandırılma süreçlerine odaklanarak hafızanın nasıl korunduğu, dönüştürüldüğü ya da kesintiye uğradığı soruları tartışmaya açılır. Çalışma, devlet politikalarının değiştiği ve tarihsel kırılmaların yaşandığı anlarda kişisel ve toplumsal tarih arasındaki ilişkiyi birlikte ele alır, neyin hatırlandığı, neyin görünür kılındığı ve neyin dışarıda bırakıldığı soruları üzerinden ilerler. Bu bağlamda “motif” kavramı, geçmişin hafızasını bugüne taşıyan bir araştırma alanı olarak düşünülür.
Yerleştirmede yer alan Eşik adlı video, geleneksel gölge tiyatrosu estetiğiyle üretilmiştir. Anadolu köy seyirlik oyunlarındaki “ölü diriltme” motifinden ilham alan bu çalışma, Yunan döneminden günümüze kadar uzanan ve hâlen Anadolu’nun bazı bölgelerinde varlığını sürdüren bu ritüeli, hafızayı taşıyan bir motif olarak işler. Doğanın dönüşümü ve mevsimlerin değişimiyle ilişkilendirilen bu ritüel, bir durumdan diğerine geçişi temsil ederken esas olarak bu iki hal arasındaki eşikte asılı kalma anını görünür kılar. Bu yönüyle video, yaşadığımız coğrafyanın tarihi düşünüldüğünde hem toplumsal hem de kişisel olanla birçok açıdan ilişki kurar.
Yıktın Perdeyi Eyledin Viran, kişisel ve toplumsal tarih anlatısını kurma süreçlerinde hafıza, anlatılar, motifler ve ritüellerin açtığı eşiklerden sızan ışıkla beliren gölgelerin peşine düşer. Bu gölgeler çatlakların yapısına göre bir görünür, bir kaybolur…
